กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในป่าใหญ่อันอุดมสมบูรณ์ มีกวางหนุ่มรูปงามตัวหนึ่งอาศัยอยู่ มันภาคภูมิใจในเขาอันสวยงามใหญ่โตและแตกกิ่งก้านสาขาอย่างสง่างามของตนเป็นอย่างยิ่ง แต่ในทางกลับกัน มันกลับรู้สึกรังเกียจในขาที่ผอมเรียวเล็กของตนเองและมักจะบ่นว่าอยู่เสมอ
เนื้อเรื่อง
วันหนึ่ง ขณะที่กวางหนุ่มกำลังก้มลงดื่มน้ำที่ริมลำธาร มันก็ได้เห็นเงาสะท้อนของตนเองในน้ำ มันชื่นชมในเขาอันสวยงามของตนเองอยู่ครู่หนึ่งแล้วก็เริ่มบ่นพึมพำถึงขาที่ไม่สวยงามของตน
“ช่างน่าเสียดายอะไรเช่นนี้” มันกล่าว “เขาของเราช่างสวยงามและน่าเกรงขาม แต่ขากลับผอมเล็กเสียจนไม่น่ามองเอาเสียเลย”
แต่ในขณะที่มันกำลังรำพึงรำพันอยู่นั้นเอง ก็ได้มีนายพรานคนหนึ่งปรากฏตัวขึ้นพร้อมกับคันธนูในมือ เมื่อกวางเห็นดังนั้นมันก็รีบหันหลังและออกวิ่งหนีเข้าไปในป่าด้วยความเร็วสูงในทันที
ขาที่ผอมเรียวเล็กที่มันเคยดูถูกนั้น ได้พามันวิ่งตะบึงไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วจนเกือบจะพ้นจากสายตาของนายพรานได้สำเร็จ แต่แล้วโชคร้ายก็ได้เกิดขึ้น เมื่อมันวิ่งเข้าไปในดงไม้ทึบ เขาอันสวยงามและแตกกิ่งก้านสาขาที่มันเคยภาคภูมิใจนักหนา ได้เข้าไปติดพันอยู่กับเถาวัลย์และกิ่งไม้จนยุ่งเหยิงไปหมด ทำให้มันไม่สามารถที่จะวิ่งต่อไปได้
และในที่สุด นายพรานก็ได้วิ่งตามมาทันและยิงธนูสังหารมันลงได้อย่างง่ายดาย
ก่อนที่จะสิ้นใจลง กวางหนุ่มก็ได้รำพึงกับตนเองเป็นครั้งสุดท้ายว่า “โอ้! ข้าช่างโง่เขลาเสียจริง ข้าเกลียดชังในสิ่งที่ช่วยชีวิตข้า และกลับไปรักและภาคภูมิใจในสิ่งที่นำความตายมาสู่ข้า”
คติสอนใจ
นิทานอีสป เรื่อง กวางกับนายพราน นี้สอนให้รู้ว่า “เรามักจะมองข้ามคุณค่าของสิ่งที่มีประโยชน์อย่างแท้จริง แต่กลับไปให้ความสำคัญกับสิ่งที่สวยงามเพียงเปลือกนอก ซึ่งบางครั้งสิ่งที่เราภาคภูมิใจที่สุดก็อาจจะนำภัยมาสู่ตัวเราได้ในที่สุด”
พุทธภาษิต
“สารญฺจ สารโต ญตฺวา อสารญฺจ อสารโต” (สารัญจะ สาระโต ญัตวา อะสารัญจะ อะสาระโต) คำแปล: พึงรู้สิ่งที่เป็นสาระว่าเป็นสาระ และสิ่งที่ไม่เป็นสาระว่าเป็นสิ่งไม่เป็นสาระ
