กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว มีสุนัขและไก่คู่หนึ่งซึ่งเป็นเพื่อนรักกัน ทั้งสองได้ออกเดินทางผจญภัยร่วมกัน เมื่อถึงเวลาค่ำ พวกมันก็ได้หาที่พักแรมสำหรับค่ำคืนนั้น โดยไก่ได้บินขึ้นไปนอนบนกิ่งไม้สูง ส่วนสุนัขก็ได้เข้าไปนอนอยู่ในโพรงไม้ใหญ่ที่อยู่ใต้ต้นไม้ต้นเดียวกัน
เนื้อเรื่อง
เมื่อถึงเวลาเช้าตรู่ตามสัญชาตญาณ ไก่ก็ได้โก่งคอขันขึ้นเสียงดังลั่นป่า “เอ้ก-อี-เอ้ก-เอ้ก!”
เสียงขันของไก่ได้ดังไปไกลจนถึงหูของสุนัขจิ้งจอกเจ้าเล่ห์ตัวหนึ่งที่กำลังออกหาอาหารอยู่บริเวณใกล้เคียง เมื่อมันได้ยินเสียงไก่ขัน มันก็ดีใจเป็นอย่างยิ่งที่จะได้กินอาหารอันโอชะแต่เช้า จึงได้รีบเดินตามเสียงนั้นมาในทันที
เมื่อสุนัขจิ้งจอกเดินทางมาถึงใต้ต้นไม้และได้เห็นไก่เกาะอยู่บนกิ่งไม้สูง มันจึงได้คิดอุบายที่จะหลอกล่อให้ไก่ลงมา มันแสร้งทำเป็นมิตรแล้วพูดขึ้นว่า
“โอ้! ท่านผู้มีเสียงอันไพเราะ ข้าได้ยินเสียงของท่านแต่ไกลจึงอยากจะมาทำความรู้จักและเป็นมิตรกับท่าน ท่านพอจะลงมาข้างล่างเพื่อให้ข้าได้ทักทายอย่างใกล้ชิดได้หรือไม่?”
ไก่ผู้ชาญฉลาดเมื่อได้ฟังดังนั้นก็รู้ทันในกลอุบายของสุนัขจิ้งจอกในทันที มันจึงได้แกล้งทำเป็นเห็นด้วยแล้วตอบกลับไปว่า
“ข้าก็ยินดีที่จะได้เป็นมิตรกับท่านเช่นกัน แต่ก่อนที่ข้าจะลงไป ท่านช่วยไปปลุก ‘คนเฝ้าประตู’ ที่กำลังนอนหลับอยู่ในโพรงไม้ข้างล่างนั่นให้ข้าก่อนได้หรือไม่ เขาจะได้เปิดประตูให้ท่านเข้ามาข้างในได้”
สุนัขจิ้งจอกผู้โง่เขลาเมื่อได้ยินดังนั้นก็หลงเชื่ออย่างสนิทใจและรีบวิ่งตรงไปยังโพรงไม้เพื่อที่จะปลุกคนเฝ้าประตู แต่ทันทีที่มันย่างกรายเข้าไปใกล้โพรงไม้นั้นเอง สุนัขซึ่งเป็นเพื่อนของไก่ก็ได้กระโจนออกมาจากโพรงแล้วขย้ำคอของสุนัขจิ้งจอกจนเสียชีวิตในทันที
คติสอนใจ
นิทานอีสป เรื่อง หมากับไก่ นี้สอนให้รู้ว่า “มิตรแท้ย่อมคอยช่วยเหลือและปกป้องกันและกันให้รอดพ้นจากภยันตรายเสมอ และผู้ที่มีไหวพริบปฏิภาณย่อมสามารถเอาชนะศัตรูที่เจ้าเล่ห์ได้”
พุทธภาษิต
“นตฺถิ ปญฺญา อฌายิโน” (นัตถิ ปัญญา อะฌายิโน) คำแปล: ปัญญาไม่มีแก่ผู้ไม่พินิจพิเคราะห์
