นิทานชาดก เรื่อง สัพพทาฐชาดก (สุนัขจิ้งจอกผู้รู้มนต์) พร้อมข้อคิดสอนใจ

สัพพทาฐชาดก หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ “สุนัขจิ้งจอกผู้รู้มนต์” เป็นนิทานชาดกที่เล่าถึงสุนัขจิ้งจอกตัวหนึ่งซึ่งแอบได้มนต์วิเศษมา แล้วใช้มันเพื่อความยิ่งใหญ่ของตัวเอง จนเกือบยึดครองได้ทั้งเมือง เรื่องนี้สอนให้เห็นว่าอำนาจที่ได้มาโดยไม่มีปัญญากำกับนั้น สุดท้ายจะย้อนกลับมาทำลายตัวเอง
เนื้อเรื่อง
ในอดีตกาล ครั้งพระเจ้าพรหมทัตครองราชย์อยู่ในเมืองพาราณสี พระโพธิสัตว์ได้ถือกำเนิดเป็นปุโรหิตผู้รอบรู้ของพระราชา ท่านได้ร่ำเรียนมนต์ชื่อ “ปฐวีชัย” ซึ่งเป็นมนต์ที่ทำให้ผู้ท่องสามารถสั่งสรรพสัตว์ทั้งหลายให้ทำตามได้ ท่านจึงมักออกไปท่องทบทวนมนต์บทนี้ในที่สงบเงียบ ไกลจากผู้คน
วันหนึ่ง ขณะที่ปุโรหิตนั่งท่องมนต์อยู่บนแผ่นหินกลางป่า มีสุนัขจิ้งจอกตัวหนึ่งนอนหลบอยู่ในโพรงใกล้ๆ มันได้ยินมนต์นั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนท่องตามได้ทุกคำ เมื่อปุโรหิตท่องจบ สุนัขจิ้งจอกก็กระโดดออกจากโพรงแล้วร้องว่า “ท่านพราหมณ์ ข้าเรียนมนต์ของท่านได้แล้ว ข้ารู้มากกว่าท่านเสียอีก!” ว่าแล้วก็วิ่งหนีเข้าป่าไป ปุโรหิตรู้ทันทีว่าภัยใหญ่กำลังจะเกิดขึ้น
สุนัขจิ้งจอกใช้มนต์ปฐวีชัยเรียกสัตว์ป่าทั้งหลายมาอยู่ใต้อำนาจ ทั้งสุนัขจิ้งจอกด้วยกัน หมาป่า หมี เสือ ไปจนถึงช้างและราชสีห์ ไม่มีสัตว์ตัวใดขัดขืนได้ มันตั้งตนเป็นพระราชาแห่งสัตว์ ขนานนามตัวเองว่า “สัพพทาฐะ” แปลว่า เจ้าแห่งสัตว์มีเขี้ยวทั้งปวง แล้วนั่งอยู่บนหลังช้างใหญ่ที่ยืนอยู่บนหลังราชสีห์อีกทีหนึ่ง
ยิ่งมีอำนาจ ความทะเยอทะยานของมันก็ยิ่งพองโต มันยกกองทัพสัตว์ป่านับไม่ถ้วนมาล้อมเมืองพาราณสี แล้วส่งสาส์นถึงพระราชาว่า “จงยกเมืองให้ข้า หรือมิฉะนั้นก็ยกพระธิดาให้เป็นมเหสีของข้า” ชาวเมืองต่างหวาดกลัวจนตัวสั่น
ปุโรหิตทูลพระราชาว่าอย่าได้ทรงกังวล แล้วขึ้นไปบนกำแพงเมือง ถามสุนัขจิ้งจอกว่า “เจ้าจะเอาชนะเมืองนี้ด้วยวิธีใด” สุนัขจิ้งจอกตอบอย่างลำพองว่า “ข้าจะสั่งให้ราชสีห์ทั้งหลายบันลือเสียงพร้อมกัน ชาวเมืองจะตกใจกลัวจนสิ้นสติ แล้วข้าก็จะเข้าเมืองได้โดยง่าย”
เมื่อรู้แผนแล้ว ปุโรหิตจึงประกาศให้ชาวเมืองทุกคนเอาแป้งขยำอุดหูของตนเองไว้ให้แน่น รวมทั้งสัตว์เลี้ยงในเมืองด้วย
ครั้นถึงเวลา สุนัขจิ้งจอกบนหลังช้างก็สั่งให้ราชสีห์บันลือเสียง ราชสีห์ที่อยู่ข้างใต้ช้างแผดเสียงคำรามกึกก้องไปทั้งแผ่นดิน ช้างที่สุนัขจิ้งจอกนั่งอยู่ตกใจสุดขีด สะบัดตัวจนสุนัขจิ้งจอกพลัดตกลงมา แล้วถูกเท้าช้างเหยียบจนสิ้นชีวิต สัตว์ทั้งหลายในกองทัพต่างแตกตื่นหนีกระเจิงไปคนละทิศ ส่วนชาวเมืองที่อุดหูไว้ก็ปลอดภัยทุกคน
พระราชาทรงยกย่องปัญญาของปุโรหิต และเมืองพาราณสีก็กลับมาสงบสุขดังเดิม
นิทานชาดกที่เกี่ยวข้อง
- วิโรจนชาดก (สุนัขจิ้งจอกอยากเป็นใหญ่) อีกเรื่องของสุนัขจิ้งจอกที่ลืมตัวจนพบจุดจบ
- อกาลราวิชาดก (ไก่โห่ขันไม่เป็นเวลา) ชาดกว่าด้วยการรู้จักกาลเทศะ