ในป่ากว้างที่อุดมสมบูรณ์ มีม้าหนุ่มตัวหนึ่งที่ภาคภูมิใจในความสง่างามและพละกำลังของตนเองเป็นอย่างยิ่ง มันมักจะวิ่งอวดฝีเท้าไปทั่วทั้งป่าและคิดว่าไม่มีสัตว์ตัวใดจะเทียบเทียมมันได้ วันหนึ่งหลังจากที่มันวิ่งเล่นจนเหนื่อยหอบ มันก็รู้สึกกระหายน้ำอย่างรุนแรงจึงมุ่งหน้าไปยังลำธารใสสะอาดเพื่อดื่มน้ำดับกระหาย
เนื้อเรื่อง
ขณะที่ม้ากำลังจะก้มลงดื่มน้ำนั้นเอง ก็ได้มีหมูป่าตัวหนึ่งเดินลุยโคลนตมลงมาในลำธารพอดี การกระทำของหมูป่าทำให้น้ำที่เคยใสสะอาดกลับขุ่นคลั่กไปด้วยโคลนจนม้าไม่สามารถดื่มได้ ม้าหนุ่มเมื่อเห็นดังนั้นก็รู้สึกโกรธเป็นฟืนเป็นไฟ มันตะคอกใส่หมูป่าด้วยความโมโหว่า “เจ้าหมูป่าโสโครก! เจ้าไม่มีตามองหรืออย่างไร! ทำให้น้ำขุ่นหมดแล้วข้าจะดื่มได้อย่างไร!”
หมูป่าเมื่อถูกต่อว่าก็รู้สึกตกใจและรีบกล่าวขอโทษ “ข้าขอโทษจริงๆ ท่านม้า ข้าไม่ได้ตั้งใจ ข้าจะรีบไปเดี๋ยวนี้แหละ” พูดจบมันก็รีบเดินจากไปอย่างรวดเร็ว
แต่ความโกรธของม้านั้นยังไม่มอดดับลง มันรู้สึกว่าการขอโทษนั้นยังไม่เพียงพอต่อความผิดที่หมูป่าได้ก่อไว้ มันอยากจะสั่งสอนให้หมูป่าได้หลาบจำ ด้วยความคิดที่จะแก้แค้น มันจึงวิ่งไปหานายพรานที่อาศัยอยู่ชายป่า แล้วเล่าเรื่องทั้งหมดให้นายพรานฟังพร้อมกับขอให้นายพรานช่วยไปฆ่าหมูป่าตัวนั้นให้ที
นายพรานเมื่อได้ฟังก็ยิ้มอย่างมีเลศนัยแล้วพูดว่า “ข้ายินดีจะช่วยเจ้า แต่การจะฆ่าหมูป่าตัวใหญ่นั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ข้าต้องการสิ่งตอบแทนที่คุ้มค่า”
“ท่านต้องการอะไรก็บอกมาได้เลย ข้ายอมให้ท่านทุกอย่าง!” ม้าตอบตกลงในทันทีโดยไม่ได้คิดไตร่ตรอง
นายพรานจึงพูดว่า “ถ้าเช่นนั้น เจ้าต้องยอมให้ข้าใส่บังเหียนและอานม้าบนหลังของเจ้า เพื่อที่ข้าจะได้ขี่เจ้าตามไปฆ่าหมูป่าได้อย่างสะดวก” ด้วยความที่อยากจะแก้แค้นจนหน้ามืดตามัว ม้าจึงยอมทำตามข้อตกลงของนายพรานทุกอย่าง
นายพรานจึงขี่ม้าเข้าไปในป่าและฆ่าหมูป่าได้สำเร็จตามที่ม้าต้องการ แต่หลังจากที่จัดการกับหมูป่าเสร็จแล้ว นายพรานกลับไม่ได้ปลดบังเหียนและอานม้าออกให้ ม้าจึงทวงถามถึงอิสรภาพของตน
นายพรานหัวเราะแล้วตอบว่า “ตอนนี้เจ้าเป็นของข้าแล้ว ข้าจะใช้เจ้าเป็นพาหนะของข้าตลอดไป” ม้าเมื่อได้ยินดังนั้นก็ตกใจและเสียใจเป็นอย่างยิ่ง มันเพิ่งจะตระหนักได้ว่า ด้วยอารมณ์โกรธชั่ววูบของตนเอง มันได้สูญเสียอิสรภาพอันมีค่าไปตลอดกาล
คติสอนใจ
นิทานอีสป เรื่อง ม้ากับหมูป่า นี้สอนให้รู้ว่า “การปล่อยให้ความโกรธและความคิดที่จะแก้แค้นเข้าครอบงำจิตใจ ย่อมนำมาซึ่งผลร้ายต่อตนเองอย่างมหันต์”
