อ่านนิทานออนไลน์ฟรีนิทานพื้นบ้าน เรื่อง อุสาบารส ตำนานหอนางอุสา พร้อมข้อคิดสอนใจ
บนภูพระบาท อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี มีเพิงหินรูปร่างแปลกตาตั้งเด่นอยู่กลางป่า ชาวบ้านเรียกมันว่า “หอนางอุสา” ที่มาของชื่อนี้คือ นิทานพื้นบ้านอีสาน เรื่อง อุสาบารส ตำนานรักระหว่างนางอุสากับท้าวบารสที่เล่าสืบต่อกันมาหลายชั่วอายุคน และทิ้งร่องรอยไว้ให้เห็นบนภูเขาลูกนี้จนถึงปัจจุบัน
เนื้อเรื่อง
ธิดาบนยอดภู
กาลครั้งหนึ่ง ท้าวกงพานผู้ครองเมืองพานมีธิดาที่งดงามนามว่า นางอุสา ตามตำนานเล่าว่า นางได้รับการเลี้ยงดูจาก พระฤๅษีจันทา ผู้บำเพ็ญเพียรอยู่บนภูพระบาท พระฤๅษีรักนางเหมือนลูกแท้ๆ และสร้างหอบนเพิงหินสูงให้นางได้อยู่อย่างปลอดภัย ห่างไกลจากผู้คนในเมือง
นางอุสาเติบโตขึ้นท่ามกลางป่าเขา เพื่อนของนางคือดอกไม้ สายน้ำ และนกที่บินผ่านมาทุกเช้า ทุกวันนางจะเก็บดอกไม้ป่ามาร้อยเป็นพวงมาลัยอย่างประณีต
พวงมาลัยที่ลอยตามน้ำ
วันหนึ่ง นางอุสาร้อยพวงมาลัยงามที่สุดเท่าที่เคยทำมา แล้วอธิษฐานว่า “หากมีผู้ใดที่เป็นคู่บุญของข้า ขอให้พวงมาลัยนี้ลอยไปถึงมือเขา” จากนั้นนางก็ปล่อยพวงมาลัยลงในลำธารที่ไหลลงจากภู
พวงมาลัยลอยไปไกลจนถึงท่าน้ำของเมืองปะโค ที่นั่น ท้าวบารส โอรสเจ้าเมืองกำลังเล่นน้ำอยู่ เมื่อพระองค์เห็นพวงมาลัยที่ร้อยอย่างวิจิตรก็เกิดความสงสัยว่าผู้ร้อยจะเป็นใคร จึงออกเดินทางทวนลำน้ำขึ้นไปตามหาจนถึงภูพระบาท และได้พบกับนางอุสาในที่สุด
ทั้งสองต่างมีใจให้กันตั้งแต่แรกพบ พระฤๅษีจันทาเห็นว่าท้าวบารสเป็นคนดี จึงยอมให้ทั้งคู่ได้อยู่ร่วมกัน
การท้าแข่งสร้างวัด
เมื่อข่าวไปถึงท้าวกงพาน พระองค์กริ้วมากที่ธิดาได้คู่ครองโดยไม่ผ่านความเห็นชอบของตน จึงท้าให้ท้าวบารสแข่งสร้างวัดกันคนละแห่ง ใครสร้างเสร็จช้ากว่าจะต้องถูกประหารชีวิต
ท้าวบารสรับคำท้าโดยไม่หวั่นไหว ฝ่ายของพระองค์ช่วยกันทำงานอย่างพร้อมเพรียงและใช้ปัญญาวางแผน จนสร้างวัดเสร็จก่อน ท้าวกงพานจึงต้องพ่ายแพ้ตามคำท้าของตัวเอง ร่องรอยของการแข่งขันครั้งนั้นยังถูกเรียกขานบนภูพระบาทว่า “วัดพ่อตา” และ “วัดลูกเขย”
ความรักที่จบลงด้วยน้ำตา
หลังจากนั้น ท้าวบารสพานางอุสากลับไปอยู่ที่เมืองปะโค แต่ในวังมีมเหสีและนางสนมที่อยู่มาก่อน พวกนางริษยานางอุสาที่ได้รับความรักมากกว่า จึงหาเรื่องกลั่นแกล้งสารพัด ช่วงที่ท้าวบารสออกไปทำศึกนอกเมือง นางอุสาทนความทุกข์ไม่ไหว จึงหนีกลับไปยังหอของตนบนภูพระบาท
นางรอคอยท้าวบารสอยู่ที่นั่นทุกวัน จนตรอมใจและสิ้นใจในที่สุด เมื่อท้าวบารสกลับมาและรีบตามขึ้นไปบนภู ก็พบเพียงร่างไร้ลมหายใจของคนรัก พระองค์เสียใจจนไม่อาจมีชีวิตต่อไปได้ และสิ้นใจตามนางไปในที่เดียวกันนั้น
เรื่องราวของทั้งสองจึงกลายเป็นตำนานที่ผูกพันกับก้อนหินทุกก้อนบนภูพระบาท ทั้งหอนางอุสา คอกม้าท้าวบารส วัดพ่อตา และวัดลูกเขย ซึ่งปัจจุบันอยู่ในอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท
หมายเหตุ: นิทานอุสาบารสมีหลายสำนวนตามแต่ละท้องถิ่น รายละเอียดบางตอนอาจแตกต่างกันไป เรื่องนี้เรียบเรียงใหม่จากโครงเรื่องหลักที่เล่าสืบต่อกันมา
- ความโกรธและทิฐิ ของท้าวกงพานทำให้พระองค์ท้าทายสิ่งที่ตนอาจต้องเสียใจภายหลัง
- ความริษยา ของคนในวังเป็นต้นเหตุที่พรากคู่รักให้จากกัน
- ความสามัคคีและปัญญา ช่วยให้ฝ่ายท้าวบารสผ่านการทดสอบที่ยากได้
นิทานพื้นบ้านอีสานเรื่องอื่น
- ผาแดงนางไอ่ ตำนานรักและกำเนิดหนองหาน
- พญาคันคาก ตำนานคางคกผู้ทำให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล
- กล่องข้าวน้อยฆ่าแม่ นิทานอีสานเรื่องความกตัญญูที่สะเทือนใจที่สุดเรื่องหนึ่ง
